Hoe raakt alcohol de bloedsuiker?

De lever heeft twee aparte lijnen die de bloedsuiker overeind houden. Alcohol zet er maar één van op pauze. Dat is de lijn die uit het niets nieuwe glucose bouwt. Aan de afgifte uit de voorraad raakt ze nauwelijks. Daarom blijft het effect licht zolang de voorraad vol is. Slinkt de voorraad, dan wordt datzelfde effect veel duidelijker. In welke volgorde die lijnen bij lang vasten aanslaan toont “Hoe werkt een maaltijd overslaan op de bloedsuiker?” stap voor stap.

De reden is scheikundig. Terwijl de lever de alcohol afbreekt verschuift het evenwicht in de cel. Er hoopt zich melkzuur op. De lijn die nieuwe glucose bouwt vertraagt. De voorraad slinkt intussen langzaam. Er gaan uren voorbij na het avondeten. Na een lange onderbreking, in de slaap of na beweging overdag, is de voorraad al dunner geworden. Vallen die twee samen, dan ligt de ondergrond voor een daling klaar.

De drank zelf is een apart onderwerp. Sommige dragen een duidelijke hoeveelheid suiker en zetmeel. Andere bijna niets. Gezoete mixdranken, cocktails met fruit, bier en zoete wijn brengen in de eerste uren een beweging omhoog. Bij gedistilleerde dranken zonder meer is die last verwaarloosbaar. Hetzelfde glas vertelt dus twee verhalen, afhankelijk van wat erin zit.

De vertraging is het meest verrassende aan dit beeld. Het effect komt niet tijdens het drinken maar uren later. Kleine onderzoeken bij type 1 diabetes wijzen op een risico na alcohol in de avond. Dat kan de hele nacht en tot in de volgende dag doorlopen. De slaap maakt die uren stil, want de meeste tekenen die je wakker zou opmerken ontgaan je in de slaap.

De tweede moeilijkheid is het herkennen. De eerste golf van een lage suiker en dronkenschap zien er van buiten hetzelfde uit. Dit artikel somt die tekenen niet een voor een op; de opsomming staat onder “Hoe merk je dat je bloedsuiker daalt?”. Ook de mensen eromheen vallen in dezelfde vergissing. Hulp komt dan te laat. Voor wie maaltijdinsuline of tabletten gebruikt die de afgifte verhogen telt het samenvallen van die twee effecten het zwaarst. Bij andere behandelingen verloopt het beeld meestal zachter.

In het dagelijks leven ziet dat er vaak zo uit: een uitnodiging in de avond, om middernacht naar bed, en bij het ontwaken een onverwacht beeld. In de uren ertussen is er niet gemeten. Het verband blijft daardoor onopgemerkt. Een glas op een lege maag gedraagt zich anders dan hetzelfde glas bij het eten, want de snelheid van opname en de last van de lever verschillen.

Wat het beeld bepaalt is naast de hoeveelheid ook de context en het uur. Het spoor dat alcohol nalaat hangt af van de behandeling, van wat er die dag gegeten is en van het uur waarop er gedronken werd. De weg om je eigen beeld helder te krijgen loopt via de arts die je behandeling kent.