Wat zijn de eerste klachten van diabetes?

De eerste waarschuwing ziet er niet uit als een teken van ziekte maar als een verandering van gewoonte. Het opstaan in de nacht neemt toe. Er komt een glas water op het nachtkastje. De mond is droog bij het wakker worden. Meer urine heet polyurie, dorst die niet zakt heet polydipsie. Die twee lopen altijd samen. Het lichaam vraagt het vocht terug dat het kwijtraakt. Daarom zakt de dorst de hele dag niet. Wazig zien sluit bij dezelfde rij aan. Hoe de dorst en het gewichtsverlies uit hetzelfde mechanisme voortkomen legt een apart artikel stap voor stap uit.

Deze tekenen gaan gemakkelijk op het conto van iets anders. Warm weer, een drukke werkperiode, de leeftijd, een slaap die van slag is. Zet de hyperglykemie zich langzaam vast, dan blijft de klacht mild en valt ze niet op. Iemand rekent zichzelf niet ziek maar een beetje moe. Wereldwijd heeft vier van elke tien volwassenen met diabetes de diagnose niet gekregen.

Bij type 1 diabetes wordt het beeld veel sneller opgebouwd. Bij een kind en een jongere gaat het snel, bij een volwassene langzamer. Ook bij een goede of grotere eetlust daalt het gewicht. Het water dat gedronken wordt sluit de dorst niet af. Futloosheid en zwakte komen in dezelfde periode erbij, traplopen en een tas dragen worden zwaarder. Bij sommige kinderen is het eerste beeld meteen ketoacidose.

Een paar tekenen doorbreken het trage beloop en veranderen het beeld binnen uren:

• Misselijkheid, braken, buikpijn
• Ademhaling die dieper en sneller wordt
• Aceton of een fruitige geur in de adem
• Slaperigheid, verstrooidheid, reacties die trager worden

Deze combinatie doet aan ketoacidose denken en vraagt om beoordeling met spoed. Ketonen zijn de brandstof uit de afbraak van vet, en die komt vrij als glucose de cellen niet in kan. Ze geven de adem die bekende geur. Naarmate ze zich ophopen trekken ze het bloed naar de zure kant.

Eén enkel teken betekent geen diabetes. Vaak naar het toilet gaan heeft nog veel andere oorzaken, vermoeidheid nog meer. Wat onderscheidt is het patroon. Een paar tekenen treden samen op, houden weken aan en lopen niet terug. Ook een periode zonder klachten draagt informatie. Prediabetes en vroege type 2 diabetes brengen vaak helemaal geen klacht voort. Het meten van de bloedglucose komt daarom voor de lijst met klachten.