Hoe merk je dat je bloedsuiker daalt?

Zodra de bloedsuiker begint te dalen antwoordt het lichaam meteen. Op het signaal van glucagon laat de lever opgeslagen glucose in het bloed los. Adrenaline komt in actie. Wat die eerste golf maakt is niet de daling zelf maar het antwoord van het lichaam daarop. Het alarm is er om te klinken voordat het brein zonder brandstof zit. Daarom gaan de eerste waarschuwingen over de handen, de maag en het hart.

De tweede golf komt ergens anders vandaan. Het brein kan geen glucose opslaan. Neemt de aanvoer af, dan haperen als eerste het denken, het zien en het spreken. Richtlijnen noemen de tweede groep neuroglycopeen, want de volgorde draagt informatie: is het brein trager geworden zonder dat de waarschuwing gehoord is, dan is de daling al verder.

• Golf van adrenaline: trillen, zweten, hartkloppingen, plotselinge honger, tintelingen, onrust, bleekheid.
• Golf van het brein: je aandacht niet kunnen bundelen, wazig zien, haperen in de spraak, duizeligheid, slaperigheid, handen die onhandig worden, vreemd gedrag.
• Wat voor de nacht apart geteld wordt: zweet dat pyjama of laken vochtig maakt, een nachtmerrie of roepen in de slaap, na het wakker worden moe, prikkelbaar of verward blijven.

Geen enkel teken is op zichzelf een bewijs. Opwinding laat je ook trillen, warmte laat je ook zweten, een slapeloze nacht maakt de aandacht ook los. Het criterium dat de trias van Whipple heet gaat zo: er is een klacht, de meting valt laag uit, en de klacht gaat over zodra de suiker stijgt. Kloppen die drie samen, dan is de bron van de klacht bekend. Maar een lage meting is ook zonder klachten laag. De ADA zegt niet dat je een lage waarde zonder klachten moet overslaan. Ze zegt dat je die moet zien als teken dat de waarneming is afgestompt.

Het alarm stompt met de tijd af. Herhalen de dalingen zich vaak, dan wordt het antwoord van adrenaline zwakker. De waarschuwende golf wordt korter en komt soms helemaal niet. Wat dan als eerste opvalt is geen trillen maar een wazig hoofd. De zorgstandaarden van de ADA noemen dat een verstoorde waarneming van hypoglykemie. De zwaarste trede is niet met een getal omschreven maar zo: iemand komt er niet op eigen kracht bovenop en heeft hulp van een ander nodig.

Dalingen in de nacht gaan geluidloos voorbij. Wat overblijft is een vochtig laken, een verwarde droom en een zware ochtend. Het gat tussen de meting voor het slapen en die van de ochtend is de donkerste plek in het schriftje.

Geeft een lage bloedsuiker trillen?

Ja, dat is een van de meest bekende tekenen; het trillen komt rechtstreeks van adrenaline en zakt zodra de daling hersteld is.

Tellen hoofdpijn en slaperigheid ook mee?

Ze staan allebei op de lijsten met klachten. Slaperigheid hoort bij de tweede golf: zonder brandstof wordt het brein zwaar. Voor de nacht worden daarnaast een vochtig laken, een nachtmerrie en moe, prikkelbaar of verward wakker worden geteld.

Kun je het ook koud krijgen of misselijk worden?

Op de kernlijst die de bronnen noemen staan zweten, trillen, hartkloppingen, honger en tintelingen. Kou is een gevoel dat naast het koude zweet meeloopt. Misselijkheid staat niet op die lijsten; op zichzelf wijst het geen richting aan.

Kan de suiker dalen zonder dat je iets voelt?

Ja; is de waarschuwende golf afgestompt, dan valt de tweede golf als eerste op: losse aandacht, duizeligheid, vreemd gedrag. Dat de mensen om je heen het opmerken is daarom waardevol. Bij sommigen klinkt het alarm wel maar komt het nooit in woorden. Denk aan een kind dat nog niet praat of een volwassene die zich niet kan uitdrukken. Het enige spoor van de eerste golf is dan wat van buiten te zien is.

Welke vraag helpt bij de afspraak?

De vraag van één zin die de ADA bij het screenen gebruikt is deze: voel je je lage suiker elke keer aankomen? Is het antwoord nee, dan beoordeelt de arts dat apart.