Vì sao bàn chân quan trọng tới vậy?

Đau trông như một vị khách xấu. Nhưng việc chính của nó là che chở. Chính nó rụt bàn chân lại khi ta giẫm lên một bề mặt nóng. Ở người tiểu đường, nếu cảm giác ấy cùn đi thì việc rụt lại cũng chậm. Cơ thể nhận tổn thương mà không nhận tin. Các hướng dẫn gọi tình trạng này là mất cảm giác bảo vệ, và xem nó là dấu hiệu chính của nguy cơ loét bàn chân.

Phần lớn thiệt hại không đi ra từ một tai nạn. Áp lực lặp lại đè lên cùng một điểm làm da dày lên, một vết chai hình thành, và chính vết chai lại cư xử như một dị vật. Mô bên dưới bị nghiến; trước hết là một chỗ chảy máu lặng lẽ bên trong, rồi tới một vết thương hở. Một chiếc giày chật dựng nên chuỗi ấy chỉ trong vài tuần.

• Mép của một chiếc giày chật hay giày mới: cảm giác giảm thì không nhận ra giày đang bó.
• Một viên sỏi nhỏ lọt vào trong hay một đường chỉ bị gấp: nó ở đó suốt cả ngày.
• Đi chân trần: trong nhà hay ngoài nhà đều mang cùng một nguy cơ.
• Bàn chân đặt vào nước nóng hay lại gần lò sưởi: da đang bỏng mà không cảm được nhiệt.
• Da khô và nứt: vết nứt là một cánh cửa mở xuống dưới da.

Riêng việc mất cảm giác thì chưa sinh ra vết thương. Các nghiên cứu cho thấy ở phần lớn vết thương thì ba thứ tụ lại cùng nhau. Tổn thương thần kinh, một thay đổi trong hình dạng bàn chân, và một chấn thương nhỏ. Khi hình dạng bàn chân đổi thì áp lực xê dịch sang những điểm mà lòng bàn chân chưa quen; phía thần kinh dựng nên sự đổi thay ấy thì bài về bệnh thần kinh kể. Một bàn chân đi mãi cùng một cỡ giày suốt nhiều năm thì đã không còn là bàn chân ấy nữa.

Ở một vết thương đã mở thì hai yếu tố nữa vào cuộc. Cả hai đều nặng. Sự hẹp lại của mạch máu chân, và nhiễm trùng. Vì sao chúng làm chậm việc lành thì bài về vết thương bàn tới. Bản thân gánh nặng trên bàn chân cũng là một yếu tố. Sức nặng của thân mình mỗi bước lại rơi xuống cùng một chỗ, và các hướng dẫn coi trọng việc gỡ gánh khỏi bàn chân cũng vì thế. Trong bức tranh này, lời cảnh báo cũng không tới từ cơn đau. Thứ cho thấy sự xấu đi là vùng da quanh vết thương. Sự đổi thay ở đó trông như thế nào và vì sao nó không chờ tới buổi hẹn sau thì cùng bài ấy kể. Bức tranh mà những yếu tố này chồng lên nhau trên cùng một bàn chân được gọi là bàn chân đái tháo đường.

Mắt xích đầu tiên của cả chuỗi là một thay đổi nhỏ. Không hề cảm thấy được. Nếu cảm giác không báo tin thì con mắt phải báo. Đó là lý do các hướng dẫn cứ nhấn mãi vào việc dạy về bàn chân. Một con mắt nhìn bàn chân mỗi ngày sẽ thay chỗ cho cái chuông đã im. Chỗ phải nhìn không chỉ là lòng bàn chân. Còn nữa. Kẽ ngón, gót chân và mép móng cũng vào bức tranh. Với người không tự nhìn được bàn chân mình thì một chiếc gương hay một người thân làm được đúng việc ấy.

Những thứ mà các hướng dẫn gọi là thay đổi trước loét thì mắt nhận ra được. Vết chai dày lên, một vệt sẫm màu dưới vết chai, một chỗ phồng nước, một vết nứt sâu. Đỏ ở mép móng, khác biệt về màu hay về phù giữa hai bàn chân cũng vào cùng nhóm ấy. Đây chưa phải vết thương hở, mà là điềm báo của vết thương hở. Một thay đổi thấy được lúc da còn nguyên không giống với thứ thấy được sau khi da đã mở.

Đó là lý do việc khám bàn chân là một mục cố định trong theo dõi tiểu đường. Bản thân lần khám không phải chuyện của bài này; nói ngắn thì người ta nhìn da, bắt mạch và thử cảm giác bảo vệ. Quãng đường đi bộ ngoài phố, những giờ đi chân trần trong nhà và vài phút sau khi tắm: đó là những chỗ mà bức tranh này tìm thấy tương ứng của nó trong đời thường.