Vì sao vết thương lâu lành?

Khi da khép lại thì có bốn đội làm việc. Chúng đi theo thứ tự. Trước hết máu ngừng chảy và cục máu đông phủ lên bề mặt. Rồi đội dọn dẹp tới. Các tế bào phòng vệ gom mô chết và vi khuẩn. Tiếp đó đội xây dựng dệt mạch máu mới và lấp khoảng trống bằng mô tươi. Sau cùng, collagen được xếp lại, và chỗ vết thương cứng dần lên trong nhiều tuần để lấy sức.

Trục trặc đầu tiên thấy ở bậc dọn dẹp. Ngay bậc ấy. Glucose cao làm yếu khả năng các tế bào phòng vệ đi tới chỗ vết thương và nuốt vi khuẩn. Đồng thời, bậc này lại không biết kết thúc; các tế bào viêm ở lì tại chỗ và không nhường chỗ cho đội tiếp theo. Vết thương không tiến lên, nó mắc lại ở bậc đầu.

Trục trặc thứ hai nằm ở bậc dệt mạch. Bậc thứ ba. Mô mới chỉ được nuôi khi gần nó có một mao mạch, vì oxy chỉ được chở đi một quãng rất ngắn. Ở người tiểu đường thì mặt trong của mạch đã bị bào mòn, và những tín hiệu gọi mạch mới ra rất yếu. Nếu mạch máu chân cũng đã hẹp thì máu tới vùng ấy vốn đã ít. Hai sự thiếu hụt chồng lên nhau và mô thì thiếu oxy.

Trục trặc thứ ba nằm ở vật liệu. Các tế bào làm collagen chạy chậm, và mô hiện ra thì vừa ít vừa lộn xộn. Cùng lúc, các enzyme tháo mô lại làm thêm giờ, và thế cân bằng giữa xây và phá nghiêng về phía phá. Bề mặt đã khép cũng không chắc như trước; vì vậy việc chính chỗ ấy mở lại là chuyện hay gặp.

Tổng của những trục trặc này là một sự mất thời gian, và thời gian thì có lợi cho vi khuẩn. Mỗi ngày còn để hở là thêm một cơ hội để chúng đóng đô; lớp dồn lại cũng làm thuốc khó tới được mô. Một vết cắt trong bếp hay một cái gai đâm ngoài vườn, trên một làn da khỏe, là việc của một tuần. Cùng vết thương ấy ở người tiểu đường thì hở hàng tuần.

Một vết thương lạc hướng có dấu hiệu riêng. Vùng đỏ lan ra ngoài mép, chỗ phù, cảm giác nóng lên khi chạm vào, dịch chảy và mùi. Chúng không kể rằng việc lành đã dừng, mà kể rằng nó đã quay ngược lại. Thang thời gian cũng là một phần của bức tranh. Nếu ranh giới của vùng đỏ rộng ra trong vài giờ thì vết thương thôi là chuyện của buổi hẹn sau; bài về tính cấp cứu xếp nó vào các dấu hiệu được đánh giá ngay trong ngày. Ở một bàn chân đã có tổn thương thần kinh thì bức tranh này có thể không kèm đau; sự vắng mặt của cơn đau không làm bức tranh nhẹ đi. Vì sao bàn chân nổi lên như một chỉnh thể thì không phải chuyện của trang này. Câu trả lời cho điều đó nằm ở mục “Vì sao bàn chân quan trọng tới vậy?”.

Ở mỗi mắt xích của chuỗi đều có cùng một cái nền: glucose ở mức cao kéo dài. Collagen cứng lại, mặt trong của mạch bị bào mòn, các tế bào phòng vệ chậm đi. Thuốc lá và trục trặc tuần hoàn đẩy về cùng hướng. Vì vậy diễn tiến của một vết thương không đọc được chỉ bằng cách nhìn vào chính vết thương; ngay cả một chỗ hở nhỏ như vết giấy cắt cũng đứng trên cái nền ấy.